Imgbb
Een elektrische rolstoel die iedere dag wordt gebruikt, moet betrouwbaar zijn. Hetzelfde geldt voor een scootmobiel, tillift of ander elektrisch revalidatiehulpmiddel. De accu speelt daarbij een belangrijke rol. Niet alleen de gebruiksduur, maar ook het gewicht, het laadgedrag en de betrouwbaarheid van een hulpmiddel hangen voor een deel samen met de toegepaste accutechnologie.
Waarom accu’s zo belangrijk zijn voor revalidatiehulpmiddelen
Bij een elektrische rolstoel of scootmobiel is de accu letterlijk de energiebron voor de aandrijving. Bij andere hulpmiddelen kan elektrische energie nodig zijn om iemand te tillen, een zitpositie te veranderen of onderdelen automatisch te verstellen. Een lege of slecht functionerende accu kan daardoor direct invloed hebben op de bruikbaarheid van het hulpmiddel.
Dat maakt betrouwbaarheid belangrijker dan alleen een zo groot mogelijke capaciteit. Een gebruiker moet erop kunnen rekenen dat het hulpmiddel gedurende de geplande gebruiksperiode voldoende energie heeft. Wie bijvoorbeeld dagelijks met een elektrische rolstoel naar buiten gaat, stelt andere eisen aan een accu dan iemand die een elektrisch verstelbaar hulpmiddel slechts enkele keren per dag gebruikt.
Ook het formaat en gewicht spelen mee. Een grote accu kan veel energie opslaan, maar neemt meer ruimte in en kan zwaarder zijn. Fabrikanten zoeken daarom naar een goede verhouding tussen capaciteit, afmetingen en gewicht, zodat het hulpmiddel praktisch bruikbaar blijft.
Van loodaccu tot lithium-iontechnologie
Voor elektrische mobiliteits- en revalidatietoepassingen bestaan verschillende soorten accu’s. Loodaccu’s worden al lange tijd gebruikt en kunnen geschikt zijn voor toepassingen waarbij gewicht en formaat minder kritisch zijn. Afhankelijk van de toepassing worden bijvoorbeeld AGM- of gelaccu’s toegepast.
Lithium-iontechnologie biedt andere eigenschappen. Een lithiumaccu kan bij een vergelijkbare hoeveelheid beschikbare energie compacter en lichter worden uitgevoerd. Dat kan interessant zijn voor mobiele hulpmiddelen waarbij iedere kilo invloed heeft op vervoer, hanteerbaarheid en constructie. Lees meer over de eigenschappen en toepassingen van lithium accu’s op Intercel.eu geeft een beeld van deze accutechnologie.
Dat betekent niet automatisch dat lithium voor ieder hulpmiddel de beste keuze is. Het ontwerp van het apparaat, de benodigde spanning, het laadproces, de gewenste capaciteit en de manier waarop het hulpmiddel wordt gebruikt, spelen allemaal mee. De accu moet bij het complete systeem passen, niet andersom.
Actieradius en capaciteit in het dagelijks gebruik
Bij elektrische rolstoelen en scootmobielen is actieradius vaak een van de eerste eigenschappen waar gebruikers naar kijken. Een hogere accucapaciteit kan een grotere afstand mogelijk maken, maar de werkelijke actieradius wordt door veel meer factoren bepaald. Denk aan lichaamsgewicht, snelheid, temperatuur, bandenspanning, ondergrond en hoogteverschillen.
Een opgegeven actieradius moet daarom vooral als indicatie worden gezien. Een scootmobiel die onder gunstige omstandigheden een bepaalde afstand haalt, kan tijdens een koude dag of een rit met veel hellingen eerder moeten worden opgeladen. Het is verstandig om bij regelmatig langere ritten enige capaciteitsreserve aan te houden.
Hetzelfde principe geldt bij andere elektrische revalidatiehulpmiddelen. Bij een tillift gaat het niet om kilometers, maar bijvoorbeeld om het aantal bewegingen dat met één acculading mogelijk is. Kijk daarom altijd naar het werkelijke gebruik: hoe vaak wordt het apparaat gebruikt, hoeveel energie vraagt één gebruikscyclus en wanneer kan de accu worden opgeladen?
Accumanagement helpt de accu goed te gebruiken
Moderne lithiumaccusystemen kunnen voorzien zijn van elektronica die belangrijke eigenschappen van de accu bewaakt. Zo’n systeem kan onder meer spanning, stroom en temperatuur controleren. Dit helpt voorkomen dat accucellen buiten de bedoelde grenzen worden gebruikt.
Dat is vooral van belang omdat een accu niet als los onderdeel functioneert. De accu, elektronica, lader en aandrijving moeten goed op elkaar zijn afgestemd. Een verkeerde lader gebruiken of zelf een ander accutype plaatsen omdat de afmetingen toevallig passen, is daarom geen goed idee. Volg bij vervanging altijd de specificaties van de fabrikant of leverancier van het hulpmiddel.
Goed accumanagement kan daarnaast bijdragen aan een voorspelbaarder gebruik. De gebruiker krijgt bijvoorbeeld informatie over de resterende acculading en kan daardoor beter bepalen wanneer opladen nodig is. Dat verkleint de kans dat een hulpmiddel onverwacht zonder voldoende energie komt te staan.
Laadtijd en gebruiksgemak worden steeds belangrijker
Een accu moet niet alleen voldoende energie bevatten, maar ook passen bij het dagelijkse ritme van de gebruiker. Voor iemand die een elektrische rolstoel vooral overdag gebruikt en iedere nacht kan laden, is een andere laadstrategie mogelijk dan voor een hulpmiddel dat verspreid over de hele dag intensief wordt ingezet.
De laadtijd is daarbij praktisch van belang. Als een accu lang nodig heeft om volledig op te laden, vraagt dat meer planning. Bij intensief gebruikte hulpmiddelen kan een geschikte combinatie van accu en laadtechniek ervoor zorgen dat beschikbare laadmomenten beter benut worden.
Ook de plaats van het laadpunt verdient aandacht. Een gebruiker moet het hulpmiddel veilig en zonder onnodige moeite kunnen aansluiten. Controleer daarom bij aanschaf niet alleen de accucapaciteit, maar ook waar, hoe en hoe vaak het hulpmiddel geladen moet worden.
Zo houd je rekening met de levensduur van een accu
Iedere accu veroudert. Hoe snel dat gebeurt, hangt onder meer samen met het accutype, het aantal laadcycli, de gebruiksomstandigheden en de manier waarop de accu wordt geladen en opgeslagen. Een accu die intensief wordt gebruikt, kan daardoor een ander vervangingsmoment hebben dan dezelfde accu bij beperkt gebruik.
Temperatuur kan eveneens invloed hebben op prestaties en levensduur. Langdurige blootstelling aan zeer hoge of lage temperaturen kan ongunstig zijn. Een hulpmiddel op de juiste manier opslaan en laden volgens de voorschriften kan daarom helpen om onnodige slijtage te beperken.
Let daarnaast op veranderingen tijdens het gebruik. Moet een elektrische rolstoel ineens veel vaker aan de lader terwijl de dagelijkse afstand gelijk is gebleven, dan kan dat wijzen op afgenomen accucapaciteit. Laat de accu of het hulpmiddel bij duidelijke afwijkingen controleren in plaats van te wachten totdat de energievoorziening onvoldoende wordt.
Waar let je op bij een elektrisch revalidatiehulpmiddel?
Wie een hulpmiddel kiest, hoeft geen accuspecialist te zijn. Een paar praktische vragen geven vaak al veel informatie over de geschiktheid voor dagelijks gebruik:
- Hoe lang kan het hulpmiddel bij normaal gebruik op één acculading functioneren?
- Hoe lang duurt volledig opladen?
- Kan de accu eenvoudig worden verwijderd of vervangen?
- Wat is het gewicht van de accu?
- Welk type lader moet worden gebruikt?
- Hoe wordt de resterende acculading weergegeven?
- Wat gebeurt er als de accu na verloop van tijd minder capaciteit krijgt?
Kijk daarbij verder dan de technische specificaties op papier. Iemand die dagelijks lange afstanden aflegt, heeft bijvoorbeeld meer aan voldoende reserve dan aan een theoretische maximale actieradius die precies overeenkomt met de dagelijkse afstand. Bespreek bij twijfel het daadwerkelijke gebruikspatroon met een deskundige, zeker wanneer het hulpmiddel belangrijk is voor de dagelijkse mobiliteit of ondersteuning.
Accutechnologie afstemmen op dagelijks gebruik van revalidatiehulpmiddelen
Goede accutechnologie kan elektrische revalidatiehulpmiddelen praktischer, lichter en beter inzetbaar maken. Toch bestaat er geen accutype dat voor iedere gebruiker en iedere toepassing automatisch de beste keuze is. Het dagelijkse gebruik moet het uitgangspunt zijn bij het beoordelen van capaciteit, gewicht, laadmogelijkheden en verwachte levensduur.
Kijk daarom niet alleen naar hoeveel energie een accu kan opslaan. Denk ook aan de afstand die iemand aflegt, beschikbare laadmomenten, vervoer van het hulpmiddel en de gevolgen wanneer de accu onverwacht leeg raakt. Bij medische of persoonlijke toepassingen is het verstandig om de keuze en vervanging van een accu af te stemmen met de leverancier of een deskundige die het specifieke hulpmiddel kent.