Wat de volgorde van klachten een zorgverlener vertelt

Een patiënt meldt zich vanwege misselijkheid en vertelt tijdens het gesprek dat zijn neus eerder op de dag bloedde. De bloeding is inmiddels gestopt. In het dossier zouden twee klachten kunnen komen te staan, terwijl juist de gebeurtenissen ertussen aandacht verdienen. Wat gebeurde er voordat de misselijkheid begon? Hoe liep het bloed weg? Voor zorgverleners kan die volgorde richting geven aan het onderzoek.

Begin bij het verloop

Een patiënt vertelt meestal wat hem op dat moment het meest bezighoudt. Daardoor begint een verhaal soms midden in de gebeurtenissen. Een vraag als ‘Wat merkte je als eerste?’ helpt om terug te gaan naar het begin. Daarna kan de zorgverlener nagaan wanneer een nieuwe klacht optrad en wat er op dat moment gebeurde. Bij overgeven vraagt ook de beschrijving zelf aandacht. Sommige mensen gebruiken dat woord wanneer ze hebben gekokhalsd. Anderen hebben werkelijk gebraakt. Dat verschil is belangrijk voor de beoordeling, net als de vraag of er bloed in het braaksel zat. De antwoorden krijgen meer betekenis wanneer ze op de juiste plek in het verloop staan.

Bloed in de maag

Bij een bloedneus kan bloed via de keel in de maag terechtkomen. Dat kan de maag irriteren en misselijkheid veroorzaken. Cambridge University Hospitals legt in de patiënteninformatie over neusbloedingen uit waarom je tijdens een bloeding iets voorover moet zitten en het bloed moet uitspugen. De combinatie van overgeven en bloedneus kan dus samenhangen met het inslikken van bloed. De zorgverlener kan vragen of iemand bloed achter in de keel voelde, hoe lang de bloeding duurde en wanneer het braken begon. Ook de houding tijdens de bloeding is relevant. Wie het hoofd achterover hield, kan bloed hebben ingeslikt zonder te zien hoeveel het was. Daar zit een lastig punt in het patiëntverhaal. Iemand kan precies weten wat hij voelde, terwijl de herkomst van bloed in braaksel onzeker blijft. De volgorde van de klachten levert een aanwijzing op, geen vaststaande oorzaak. Volgens de NHS kan bloedbraken ook ontstaan door een bloeding in de maag of slokdarm. Bij bloedbraken is medische hulp nodig. Bij een bloedneus vragen veel bloedverlies, duizeligheid en het gebruik van bloedverdunners eveneens om extra aandacht.

Vragen zonder invullen

De manier waarop een vraag wordt gesteld, beïnvloedt welke informatie naar voren komt. ‘Je hebt zeker bloed ingeslikt?’ legt al een verklaring in de mond van de patiënt. ‘Wat merkte je toen het bloeden begon?’ laat meer ruimte voor zijn eigen beschrijving. Vervolgens kan de zorgverlener gericht doorvragen over het bloed in de keel of over het braken. Die ruimte is ook nodig bij de uitleg. Als de oorzaak nog onduidelijk is, kan de zorgverlener vertellen welke mogelijkheden onderzocht worden en op welke klachten iemand moet letten. Pharos adviseert begrijpelijke taal en de terugvraag methode, waarbij de patiënt in eigen woorden vertelt wat hij van de uitleg heeft begrepen.

Een bruikbaar verslag

Bij een overdracht helpt het om de gebeurtenissen in hun oorspronkelijke volgorde vast te leggen. Noteer wat de patiënt zelf heeft waargenomen, welke vragen zijn gesteld en wat nog onzeker is. Vooral dat laatste kan belangrijk zijn wanneer een collega de beoordeling voortzet. Een vermoeden over ingeslikt bloed mag herkenbaar blijven als vermoeden, ook wanneer het goed bij het verhaal past.