Dit artikel is geschreven in samenwerking met Coöperatie VGZ
Bij vermindering van afval in ziekenhuizen denk je al snel aan grote investeringen en herbruikbare producten. Het Amphia pakte dat anders aan. Het ziekenhuis vond een manier om de hoeveelheid afval in de isolatieverpleging terug te dringen. Het resultaat? Volgens berekeningen van VGZ bespaart deze manier van werken 74 ton CO2 per jaar. Heidi Kievits, deskundige infectiepreventie, vertelt hoe zij en haar team dat hebben aangepakt.
Geen hergebruik
Handschoenen, mondkapjes, schorten. De verpleging produceert veel afval. Het ziekenhuis ligt vol met kwetsbare mensen die makkelijker een infectie oplopen. Daarom is het belangrijk om te voorkomen dat bijvoorbeeld resistente bacteriën de kans krijgen zich te verspreiden.
Daarbij zijn persoonlijke beschermingsmiddelen onmisbaar. En het hergebruiken van materialen, dat valt in de isolatieverpleging niet onder de opties. “Er is bijvoorbeeld wel eens gesproken over het hergebruiken van schorten. Dat kan gewoon niet op een veilige manier. Wat we wel kunnen doen is beter overwegen of we het schort echt nodig hebben,” vertelt Kievits.
Lees ook: Duurzaam inkopen: van intentie naar impact
Geen onnodige beschermingsmiddelen
Het project om te verduurzamen begon met landelijke nieuwe richtlijnen. Daar moest het Amphia het eigen beleid op aanpassen. Uiteindelijk kwam het team uit op zes verschillende isolatievormen.
“Op zichzelf is dat niet uniek, andere ziekenhuizen hebben dat ook. Maar wij hebben in de samenstelling echt kritisch gekeken naar of we niets doen wat onnodig is.” Oftewel, geen onnodige beschermingsmiddelen meer als het ook met minder kan.
En daar bleek aardig wat winst te behalen. “Neem nou waterpokken”, zegt Kievits. “Voorheen viel dat binnen een isolatievorm waarbij zorgmedewerkers standaard een schort met lange mouwen, handschoenen en een mondneusmasker en muts droegen.” Bij de herziening van de isolatieprotocollen werd waterpokken ondergebracht in een aparte vorm van contactisolatie. Daardoor sluiten de benodigde beschermingsmaatregelen beter aan bij het risico op overdracht. Het gevolg: een schort en muts zijn niet langer nodig, terwijl de bescherming van patiënten en zorgmedewerkers gelijk blijft.
Betere zorg
Het aantal isolatievormen ging van vijf naar zes. “Wat dat betreft was de verandering niet heel groot.” Sommige protocollen zijn juist logischer geworden. “Bijvoorbeeld wanneer een patiënt diarree heeft. Voorheen moest een verpleegkundige een schort en handschoenen aan bij het binnengaan van de kamer. Ook als de verpleegkundige alleen naar binnenging om iets te vragen. Daarom hebben we nu vastgelegd dat de beschermingsmiddelen pas nodig zijn als een zorgprofessional in aanraking komt met de patiënt of de omgeving, zoals in de richtlijn beschreven.”
Dat er nu minder beschermingsmiddelen gebruikt worden, is niet alleen duurzamer, maar leidt ook tot betere zorg, volgens Kievits. Als een verpleegkundige eerst een schort voor moet doen, stapt die minder snel even naar binnen om te vragen hoe het gaat.
Lees ook: Vervolg op Green Deal Duurzame Zorg 3.0 in de maak
Nieuwe protocollen
Toch betekenen nieuwe protocollen ook dat mensen ermee moeten leren werken. Daarom investeerden Kievits en haar team veel tijd in een zorgvuldige invoering van het nieuwe beleid. Er kwamen duidelijke overzichten, zakkaartjes met de belangrijkste veranderingen, nieuwsberichten en een e-learning. Ook werden scholingen en vragenuurtjes georganiseerd, zodat medewerkers makkelijk terecht konden met hun vragen.
Het team zorgde ervoor dat alle documentatie klaarstond en makkelijk terug te vinden was. En ze pasten de isolatiekaarten op de deuren van patiënten meteen aan. “Ik vind het heel belangrijk dat zorgmedewerkers begrijpen waarom we iets op een bepaalde manier doen. Dat moet goed worden gecommuniceerd.”
Infectiepreventie is iets wat op alle afdelingen speelt. Daarom heeft ook iedereen die binnen het ziekenhuis werkt ermee te maken. “Van de schoonmaak, die is heel belangrijk in dit verhaal, tot de directeur. Ook als iemand van de technische dienst een kleine reparatie moet doen op een isolatiekamer, dan moet diegene weten wat de veilige manier van werken is.”
Uiteindelijk is het team er een jaar mee bezig geweest om alle maatregelen te herzien op een manier die voor iedereen werkbaar is. Tussentijds namen zij de verpleegkundigen mee om te peilen of zij ook achter het plan stonden. “Het lastigste was dat je het op alle vlakken goed wil doen. Je wil dat er niet onnodig veel persoonlijke beschermingsmiddelen worden gebruikt en niet overmatig wordt gedesinfecteerd. De zorgmedewerkers moeten zich er goed bij voelen en ermee kunnen werken.”
Met het materiaal dat niet wordt gebruikt, bespaart het Amphia 74 ton CO2 per jaar. Dat resultaat levert het ziekenhuis de VGZ-aanmoedigingsprijs in de categorie Duurzaamheid op.
De wil om de afvalstroom te verkleinen is er, benadrukt Kievits. “Je hoort vaak dat iets niet mag van de afdeling infectiepreventie als een ziekenhuis wil vernieuwen. Maar we willen juist heel erg meedenken met waar het wél kan. Daarbij staat de patiëntveiligheid altijd voorop.”
