“Uitval begint niet op de dag van de ziekmelding.” Met die krachtige boodschap opent cardioloog en vrouwengezondheidsexpert Janneke Wittekoek haar lezing op het HR-congres Vrouwengezondheid & Leiderschap. Recht in de roos, aangezien gezondheid begint bij preventie en bewustwording. Recente cijfers tonen aan dat we steeds langer leven. De algemene levensverwachting is de afgelopen 40 jaar gestegen van 79,3 jaar naar 83,3 jaar. Tegelijkertijd daalde het aantal jaren dat mensen zonder chronische ziekte leven van 53,9 naar 40,7 jaar. Wat doet dit met onze blik op gezondheid en het belang van preventie? Hoe ver reikt de verantwoordelijkheid van de zorg om die getallen te verbeteren en welke invloed kan ieder individu hier zelf op uitoefenen? Dr. Wittekoek steekt tijdens de lezing haar visie over dit onderwerp niet onder stoelen of banken.
De grootste gezondheidswinst ligt vóór de diagnose
Veel gezondheidsproblemen ontstaan niet á la minute. Het sluipt er beetje bij beetje in, terwijl het lichaam signalen gaat afgeven: slechter slapen, minder energie, concentratieproblemen of veranderingen in gewicht, bloeddruk of cholesterol. Los van elkaar niet direct aanleiding tot grote paniek. Al wijst de combinatie wel vaak op een gezondheid die langzaam uit balans raakt. En precies daar ligt een belangrijke kans: Niet wachten tot klachten zich ontwikkelen tot een zorgvraag, maar eerder herkennen wanneer gezondheid verandert. Al vraagt dit om een belangrijke verschuiving: van reactief handelen naar proactief signaleren.
Gezondheid ontstaat in samenhang
Voor iedereen geldt: je gezondheid is een teamsport. Slaap beïnvloedt energie, energie beïnvloedt leefstijl. Leefstijl beïnvloedt metabole gezondheid. Stress beïnvloedt herstel. Hormonen hebben op hun beurt weer impact op vrijwel al deze factoren. Binnen de HeartLife Ten-aanpak die Wittekoek presenteerde, staat juist die samenhang centraal. Factoren als hart- en vaatgezondheid, hormonen, mentale gezondheid, leefstijl, slaap, werkbelasting en herstel worden niet los van elkaar bekeken, maar als onderdelen van één geheel.
Het verschil als echte indicatie
In het kader van preventie is het kennen van je eigen getallen essentieel. Daarover later meer. Eerst de diepere gedachte erachter. De uitkomst van een meting is één, maar vooral de verandering ten opzichte van het persoonlijke uitgangspunt vormt een belangrijke indicatie. Zo kan een bloeddruk officieel binnen de norm vallen, maar tegelijk een belangrijke stijging voor iemand betekenen. Zo ook voor cholesterol, bloedsuiker, gewicht, slaapkwaliteit of energieniveau.”
Juist die persoonlijke ontwikkeling, de zogenoemde delta, vertelt vaak het echte verhaal. Het verschuift de aandacht van momentopnames naar beweging. De vraag “Welke richting beweegt iemands gezondheid op?” wordt daarmee belangrijker dan de status op dat moment zelf. Dat is een wezenlijk andere kijk op preventie.
Ken je getallen: je persoonlijke gezondheidsindicatoren
De sprong van zorg naar gezondheid vraagt om andere kijk, maar vooral ook om meer bewustwording en het voelen van (eigen) verantwoordelijkheid. Wie kent zijn of haar eigen getallen anno 2026? Men moet beter snappen welke factoren ieders gezondheid beïnvloeden en welke signalen aandacht verdienen. Alles met inzicht in de eigen situatie als vertrekpunt. Daar benadrukt Wittekoek een belangrijk stuk eigen verantwoordelijkheid met de boodschap: ken je belangrijkste gezondheidswaarden en monitor ze regelmatig. Te weten:
- Niet roken
- Bloeddruk: 120/80 mmHg
- Buikomvang: minder dan 80 centimeter
- Cholesterol: 5-3-1 (totaalcholesterol, LDL en HDL)
- Bloedsuiker: lager dan 6 mmol/L
Zie de benoemde waardes als een houvast. Om na te strevefffn en om veranderingen zichtbaar te maken. Omdat gezondheid draait om weten waar iemand staat én begrijpen waar diegene naartoe beweegt.
Lees ook: Het belang aandacht voor het vrouwenhart
Van zorg naar gezondheid begint met het stellen van de juiste vraag
De beweging naar passende zorg draait o.a. om het voorkomen van zorg waar dat mogelijk is. Kijkend door die bril luidt de belangrijkste vraag: wat is er nodig om gezondheid zo lang mogelijk te behouden?
Het antwoord? Eerder signaleren, eerder ondersteunen, goed informeren en meer aandacht geven aan preventie. Het betekent kijken naar ontwikkeling in plaats van momentopnames. En het betekent erkennen dat gezondheid niet ontstaat in het ziekenhuis of de spreekkamer, maar vooral in het dagelijks leven. Misschien is dat wel de belangrijkste les uit de lezing van Janneke Wittekoek. De beweging van zorg naar gezondheid begint met inzicht, met eigenaarschap en met aandacht voor verandering. En soms simpelweg met het kennen van je getallen. Want wie zijn getallen kent, herkent gezondheidsrisico’s eerder. Handelt eerder preventief en verkleint zo de kans op een zorgvraag. Juist de impact die op individuele schaal minimaal oogt, leidt op grote schaal tot minder uitval en een gezondere druk op de zorgcapaciteit.
