Dagelijks speelt voeding een belangrijke rol in de gezondheid en het welzijn van cliënten in de langdurige zorg. Tegelijkertijd staat de zorgsector voor de uitdaging om haar milieu-impact te verkleinen. Het project Versnelling Voedseltransitie Langdurige Zorg (VVL) richt zich op beide opgaven: het realiseren van gezonde, lekkere én duurzamere voeding in de ouderenzorg, gehandicaptenzorg en ggz. Maar hoe loopt de route van deze transitie in de zorg?
De dubbele uitdaging
De zorg streeft naar een gezond voedingsaanbod voor cliënten. Tegelijkertijd heeft de zorgsector een aanzienlijke ecologische voetafdruk: zorginstellingen zijn verantwoordelijk voor 7 procent van de nationale CO₂-uitstoot en 4 procent van het afval. Een gezond voedingsaanbod met meer plantaardige eiwitten is niet alleen een stap vooruit voor het welzijn van cliënten, maar ook voor het milieu. Het besef groeit dat deze twee doelen (gezondheid en duurzaamheid) hand in hand kunnen gaan door voeding aan te bieden dat zowel lekker, voedzaam als milieuvriendelijk is.
Lees ook: ‘Verleiding’ moet zorg bevrijden van ongezonde voeding
Verschillende aanpakken, hetzelfde doel
Het VVL-project is een breed gedragen initiatief waarin verschillende organisaties samenwerken om de overgang naar gezondere en duurzamere voeding binnen de langdurige zorg te versnellen.
De kick-off eind 2025 bracht maar liefst 175 zorgprofessionals samen om knelpunten en ambities rondom gezonde en duurzame voeding te bespreken. Meer dan 100 reacties gaven inzicht in de uitdagingen waar zorginstellingen mee worstelen. De thema’s waar behoefte aan ondersteuning is, variëren van de eiwittransitie voor kwetsbare groepen tot het versterken van de kennis en vaardigheden van voedingsassistenten, huiskamerassistenten en woonbegeleiders. Ook blijkt het vertalen van ambitie naar uitvoering vaak lastig. Het creëren van draagvlak binnen de organisatie, het vinden van tijd en het beschikken over praktische hulpmiddelen zijn belangrijke succesfactoren.
De drie samenwerkende uitvoeringspartners
De drie uitvoeringspartners dragen op hun eigen manier bij aan het bevorderen van deze transitie:
- Goede Zorg Proef Je®
Het Goede Zorg Proef Je® netwerk van Alliantie Voeding in de Zorg bouwt voort op de succesvolle aanpak in ziekenhuizen. Goede Zorg Proef Je biedt professionals een platform om kennis, ervaringen en uitdagingen delen, werkt nu binnen VVL aan de transitie naar gezondere en duurzamere voeding in zorginstellingen. Werkgroepen onderzoeken welk scholingsaanbod het beste aansluit bij de praktijk van zorgprofessionals. Ook worden gesprekken met leveranciers gevoerd, kennis gedeeld over het meten van de eiwitverhouding en -kwaliteit en inspiratiesessies georganiseerd. - Greendish
Greendish begeleidt 45 zorginstellingen bij het verduurzamen van hun inkoop en/of het verminderen van voedselverspilling. Via praktische pilots en begeleiding op locatie helpt Greendish zorginstellingen stappen te zetten richting een duurzamer voedingsaanbod. Eind dit jaar wordt een toolkit en stappenplan opgeleverd waarmee zorginstellingen zelfstandig aan de slag kunnen om de transitie naar gezondere en duurzamere voeding te realiseren. - Stichting Eten+Welzijn
Stichting Eten+Welzijn richt zich op zorginstellingen die al verder gevorderd zijn in hun transitie naar gezondere en duurzamere voeding. De stichting helpt deze instellingen bij het verankeren van de doorgevoerde veranderingen zodat de verbeteringen duurzaam in de zorgprocessen worden geïntegreerd.
Lees ook: ‘Duurzame en toegankelijke zorg vergt échte transformatie’
Toekomstbestendig
De combinatie van samenwerking en praktijkgerichte ondersteuning maken het VVL-project sterk. Het project brengt diverse partners samen, elk met hun eigen kracht. Door deze integrale aanpak van kennisdeling en ondersteuning op locatie wordt de voedseltransitie niet alleen zorgvuldig verankerd, maar ook met blijvende impact op zowel de gezondheid van cliënten als het milieu.
Het project draagt bij aan de ambities in de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 en wordt uitgevoerd met steun van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De uitvoerende organisaties werken samen met drie brancheorganisaties (ActiZ, VGN en de Nederlandse ggz) om meer dan 600 zorgorganisaties in Nederland te bereiken.
Zorg & food 2026: Versnelling Voedseltransitie Langdurige Zorg
Lies Cuppers (Alliantie Voeding in de Zorg), Annemiek Vogels (Greendish) en Zsuzsan Proos (Stichting Eten+Welzijn) staan op 15 april om 15:00 uur op het mainstage van Zorg & food 2026.
Zij nemen je mee in hoe het programma Versnelling Voedseltransitie Langdurige Zorg zorgorganisaties helpt de omslag te maken naar gezondere en duurzamere voeding in de langdurige zorg.
Kijk voor meer informatie op het programma van Zorg & food 2026.
