Voor veel organisaties in zorg, welzijn en het sociaal domein zijn subsidies onmisbaar om maatschappelijke ambities waar te maken. Of het nu gaat om innovatie, duurzaamheid, digitalisering, preventie of arbeidsmarktprojecten: zonder externe financiering blijven veel goede ideeën op de plank liggen.
Een succesvolle subsidieaanvraag is nog maar het begin. Minstens zo belangrijk is dat de subsidie voldoet aan de Europese staatssteunregels. Jaarlijks komen organisaties in de problemen doordat deze regels onbedoeld verkeerd worden toegepast. De gevolgen voor je organisatie kunnen groot zijn: vertraging van nieuwe projecten, intensieve controles en in sommige gevallen zelfs terugvordering van subsidies.
Voorkom terugvordering van subsidie
Vaak wordt gedacht dat de regels rondom staatssteun alleen van toepassing zijn op grote bedrijven of miljoenenprojecten. Niets is minder waar. Ook zorginstellingen, maatschappelijke organisaties, stichtingen en sociale ondernemingen vallen onder deze regelgeving zodra zij economische activiteiten verrichten. Daarom is het belangrijk om al bij de voorbereiding van een subsidieaanvraag te beoordelen welke staatssteunregels van toepassing zijn.
Lees ook: Subsidie- en fondsenwerving: de vijf meest gemaakte fouten
Wat gaat er vaak fout?
Juist omdat subsidieregelingen én wet- en regelgeving steeds complexer worden, zien subsidieadviseurs en accountants dezelfde fouten regelmatig terugkomen. Enkele voorbeelden:
1. Denken dat een stichting geen onderneming is
Veel bestuurders gaan ervanuit dat een stichting automatisch buiten de staatssteunregels valt. Dat is onjuist. Zodra een organisatie goederen of diensten aanbiedt op een markt, kan zij als onderneming worden aangemerkt.
2. Geen overzicht op eerder ontvangen subsidies
Als je niet goed bijhoudt welke subsidies en andere bijdragen je eerder hebt ontvangen onder de de-minimis regeling, dan bestaat het risico dat je het maximale steunbedrag ongemerkt overschrijdt.
3. Onjuiste combinatie van subsidies
Steeds vaker combineren organisaties verschillende financieringsbronnen. Denk aan Europese subsidies, rijksregelingen en provinciale bijdragen. Dit vraagt om een goede afstemming, niet alle subsidies mogen namelijk worden gecombineerd binnen één project.
Financiële gevolgen voor je organisatie
Wanneer achteraf blijkt dat je de staatssteunregels niet correct hebt toegepast, dan kan dat grote gevolgen hebben voor je organisatie. De subsidieverstrekker kan verplicht zijn de subsidie geheel of gedeeltelijk terug te vorderen.
Dat betekent dat je organisatie het ontvangen subsidiebedrag, vaak vermeerderd met rente, moet terugbetalen. Voor organisaties die het geld inmiddels hebben uitgegeven, kan dat leiden tot liquiditeitsproblemen of het uitstellen van nieuwe projecten.
Daarnaast kost het herstellen van fouten veel tijd. Bestuurders, controllers, projectleiders en subsidieadviseurs moeten dossiers reconstrueren, aanvullende informatie aanleveren en controles begeleiden.
Ook reputatieschade is een reëel risico. Subsidieverstrekkers verwachten dat organisaties zorgvuldig omgaan met publieke middelen. Een onvolledig dossier of een onjuiste toepassing van de regelgeving kan leiden tot extra toezicht en een kritischer beoordeling van toekomstige aanvragen.
Lees ook: AI-gedreven zorginnovaties met succes implementeren: lessen uit het UMCG
Wat is staatssteun?
Wat is staatsteun nu eigenlijk en met welk doel is deze wet- en regelgeving opgesteld? Wanneer een overheid een organisatie financieel ondersteunt, dan kan er sprake zijn van staatssteun, mits die steun een economisch voordeel oplevert voor een organisatie die economische activiteiten verricht.
De Europese Unie heeft daarom regels opgesteld die voorkomen dat ondernemingen oneerlijke concurrentievoordelen krijgen ten opzichte van organisaties in andere lidstaten. Onder de huidige Europese regels mag een onderneming maximaal 300.000 euro aan de-minimissteun ontvangen over een periode van drie belastingjaren.
De Europese regelgeving biedt juist kansen
Hoe zorg je ervoor dat je organisatie voldoet aan deze wet- en regelgeving? Het goede nieuws is dat de Europese staatssteunregels ook veel ruimte bieden om subsidies rechtmatig te verstrekken. Als je weet welke uitzonderingen er zijn en hoe je deze moet toepassen, dan vergroot je niet alleen de kans op een succesvolle subsidieaanvraag, maar voorkom je ook vervelende verrassingen achteraf.
De-minimis regeling: de bekendste uitzondering
De meest gebruikte uitzondering is de de-minimisregeling. De Europese Commissie gaat ervan uit dat relatief beperkte steunbedragen nauwelijks invloed hebben op de concurrentie binnen Europa. Daardoor mogen overheden dergelijke steun verstrekken zonder vooraf toestemming te vragen aan de Europese Commissie.
Dat maakt de regeling aantrekkelijk, maar ook hier gelden duidelijke voorwaarden. Zo geldt een maximaal steunbedrag over een periode van drie belastingjaren en moet alle eerder ontvangen de-minimissteun worden meegeteld.
Daarbij wordt bovendien gekeken naar verbonden ondernemingen. Een organisatie met meerdere rechtspersonen kan daardoor sneller tegen de maximale grens aanlopen dan verwacht.
Nog meer uitzonderingen
Naast de-minimisregeling biedt ook de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) veel mogelijkheden. Hiermee kunnen overheden onder voorwaarden subsidie verstrekken voor onder andere innovatie, verduurzaming, scholing, digitalisering en regionale ontwikkeling zonder voorafgaande goedkeuring van de Europese Commissie.
Met de AGVV kunnen duizenden subsidieregelingen binnen Europa worden uitgevoerd zonder dat iedere regeling afzonderlijk hoeft te worden goedgekeurd door de Europese Commissie.
Voor veel projecten betekent dit dus dat subsidiëring goed mogelijk is, mits je de juiste juridische grondslag kiest en de voorwaarden zorgvuldig naleeft.
Lees ook: Waarom stranden zoveel zorginnovaties na een succesvolle pilot?
Met de juiste kennis heb je een voorsprong
Subsidies bieden enorme kansen om maatschappelijke impact te vergroten, maar vragen tegelijkertijd om actuele kennis en de juiste toepassing van wet- en regelgeving. Wie begrijpt hoe staatssteun werkt, welke uitzonderingen beschikbaar zijn en waar de grootste risico’s liggen, kan met meer vertrouwen subsidies aanvragen én behouden.
Vind je weg in Subsidie- en Fondsenland
Wil je zeker weten dat jouw organisatie optimaal gebruik maakt van subsidiemogelijkheden én voldoet aan de Europese staatssteunregels? Dan mag je het Nationale kennisevent ‘Vind je weg in Subsidie- en Fondsenland’ op 3 november niet missen.
Tijdens dit event brengt ZorgSubsidieKalender al deze partijen samen. Een plek waar professionals en experts elkaar ontmoeten, kennis delen en samenwerken aan de toekomst van de zorg, welzijn en het sociaal domein.
Experts nemen je mee langs de nieuwste subsidieregelingen, fondsen en financieringsmogelijkheden. Daarnaast krijg je praktische handvatten om veelvoorkomende fouten rondom staatssteun en de-minimis te voorkomen.
Eén van de kennissessies wordt verzorgd door Maartje van Stiphout en Ilse Hoeben, adviseurs bij ERAC, een gerenommeerd adviesbureau gespecialiseerd in Europese subsidies.
Zij leggen op begrijpelijke wijze uit hoe de Europese staatssteunregels werken, wanneer sprake is van de-minimissteun en welke uitzonderingen organisaties kunnen benutten om subsidies rechtmatig te ontvangen.
Of je nu bestuurder, subsidieadviseur, controller of projectleider bent: actuele kennis van de Europese staatssteunregels helpt je om met meer vertrouwen subsidie aan te vragen én te behouden.
