Personeelstekorten zijn een welbekend probleem in de zorg. Ook financieel liggen er grote uitdagingen. “Maar ik zie ook een ander probleem als het gaat over de organisatie en de toekomst van de zorg”, zei Jet Bussemaker voorafgaand aan de uitreiking van de Nationale Zorginnovatieprijs 2026.
Volgens de voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving wordt slechts 10 procent van gezondheidsproblemen opgelost door de zorg.
Andere gezondheidsdeterminanten
Er zijn veel andere gezondheidsdeterminanten, zoals een gebrek aan sociale netwerken, eenzaamheid, of een gebouwde omgeving waar mensen niet gezond kunnen leven. “Tegelijk worden er tegenwoordig problemen de zorg ‘ingetrokken’ die daar helemaal niet horen. Denk aan kinderen met gedragsproblemen, mensen die eenzaam zijn en frequent de huisarts of het ziekenhuis bezoeken. Die problemen moeten we dus op een andere manier oplossen.”
Lees ook: Nationale Zorginnovatieprijs 2026: bekijk de finalisten
Meer over de mens en de maatschappij denken
Die andere manier, dat is minder over zorg denken, maar meer over gezondheid. En minder over individuen en meer over de mens en de maatschappij. “De maatschappelijke ontwikkelingen zijn bepalend voor hoe wij gezondheid ervaren. De zorg, ook met veel meer mensen, kan nooit de oplossing bieden voor al die maatschappelijke problemen.” Dat vraagt om een andere benadering, die Bussemaker ‘flipping the healthcare system’ noemt.
Lees ook: Ditto: ‘De grootste valkuil is wachten op een goed idee’
Hoe draagt waardegedreven technologie bij aan weerbaarheid?
Als het om innovaties in de zorg gaat, betekent dat denken vanuit de mensen zelf en vanuit hun gezondheidsklachten, niet vanuit beleidsopdrachten of puur medische overwegingen.
“Wat mij betreft is de opdracht voor de komende jaren hoe we ervoor kunnen zorgen dat ICT-systemen en waardegedreven technologie bijdraagt aan weerbaarheid, aan zelfstandigheid van patiënten en ook zoveel mogelijk aan het creëren van sociale netwerken waarin mensen dat zelf kunnen vormgeven. Hoe willen we dat de samenleving er over tien of twintig jaar uitziet? En hoe willen we dat de sociale innovatie en technische innovatie daaraan bijdraagt?”
Ontwikkelen in co-creatie met cliënten en professionals
Bussemaker pleitte voor innovatie die waardegedreven is, gericht op de mens en in co-creatie met cliënten en professionals ontwikkeld. “En niet vanuit ‘systeemlogica’.”
De twee winnaars van de Nationale Zorginnovatieprijs zijn daar goede voorbeelden van: Ditto, de app die samenvat wat artsen zeggen, door de vakjury tot winnaar gekozen, en de logistieke zorgrobot van Ambyon ONE, ontwikkeld samen met ‘nurse innovators’, gekozen door het publiek.
Lees ook: Ambyon ONE: ‘Werkplezier staat onder druk en daar moeten we iets mee’
Innovatie is nooit af
“Fantastische innovaties”, noemde Bussemaker zowel de winnaars als de andere genomineerden. En ze riep vooral op te blijven innoveren.
“Of je nu de winnaar bent of niet, innovatie is nooit af. Blijf met elkaar die lerende cultuur ontwikkelen, ook na vandaag. Waarden veranderen, mensen veranderen, de samenleving verandert. Je zal moeten blijven nadenken. Maar blijf wel denken vanuit de wereld van patiënten en burgers zelf. Wat heeft een zorgverlener of een burger nodig om beter te kunnen functioneren? Dat kunnen best kleine stapjes zijn, maar als we met z’n allen kleine stapjes zetten, zetten we uiteindelijk een grote stap zetten richting een toekomstgerichte zorg.”
