Clef’r, de slimme muziekspeler die muziek toegankelijk maakt voor mensen met dementie, is de zesde finalist van de Nationale Zorginnovatieprijs. Oprichter Rik Wesselink vertelt hoe zijn innovatie bijdraagt aan een betere kwaliteit van leven bij mensen met dementie en hoe het de zorg kan ontlasten.
In Nederland leven zo’n 320.000 mensen met dementie. Naarmate de ziekte vordert, worden mensen steeds afhankelijker van hun omgeving. Activiteiten die ooit vanzelf gingen, worden ingewikkeld of zelfs onmogelijk. Een voorbeeld hiervan is het luisteren naar muziek.
“Mensen met dementie hebben slechte toegang tot muziek, terwijl het juist zoveel voor ze kan betekenen. We kennen allemaal de video’s van mensen die ineens opleven door hun favoriete muziek en gaan zingen, bewegen en dansen”, aldus Rik Wesselink, de oprichter van Clef’r Design.
Van passie tot innovatie
Als onderzoeker bij het Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg en ontwerper van interactief spelmateriaal voor de zorg, zit het zorgondernemerschap Wesselink als gegoten. Voeg daar zijn passie voor muziek, gitaar en zang aan toe en je krijgt Clef’r: een slimme, dementievriendelijke muziekspeler.
Bestaande radio’s zijn te ingewikkeld en soortgelijke muziekspelers voor mensen met dementie zijn te beperkt of te uitgekleed volgens Wesselink. “Mijn doel als ontwerper is het leven van mensen leuker en makkelijker maken. Ik wil mensen met dementie een stukje regie teruggeven.”
Lees ook: Nationale Zorginnovatieprijsfinalist Bratelle zet in op leven ná borstkanker
‘Je kan niks verkeerd doen’
De muziekspeler dient eenmalig ingesteld te worden via een QR-code, al dan niet met hulp van een naaste, waarmee je radiozenders, Spotify- en eigen afspeellijsten kunt toevoegen aan vijf plaatjes op het scherm.
Vervolgens is de speler te bedienen via deze vijf plaatjes, vier knoppen (start, stop, volgende, vorige) en een volumeknop. “Je kan eigenlijk niks verkeerd doen.”
Inclusief design staat voorop
Wesselink benadrukt dat Clef’r niet alleen voor mensen met dementie is en praat daarom bewust over dementievriendelijk. “Het werkt stigmatiserend als je product uitstraalt ‘er is iets mis met mij en daarom gebruik ik dit product’. Je moet het ook niet zien als een hulpmiddel. Het is gewoon een mooie muziekspeler die ook mensen met dementie toegang geeft tot muziek.”
Actieve uitnodiging en lerend vermogen
Hoewel de speler voor iedereen geschikt is, heeft het wel een functie die specifiek is ontworpen voor mensen met dementie die doorgaans steeds passiever worden: actieve uitnodiging tot gebruik. “Met licht- en geluidsignalen motiveert hij de mensen om muziek aan te zetten. Loop je erlangs, dan licht de speler op en maakt geluid als een vriendelijke uitnodiging.”
En hier leert de Clef’r vervolgens van. Sensoren onthouden bewegingen en monitoren het gebruik. Wanneer zet iemand hem aan of uit? Hoe wordt gereageerd op de uitnodigingen? Daar speelt hij vervolgens op in door op de juiste momenten actief te worden.
Lees ook: Incision Assist: ‘Een voorbereid operatieteam komt de patiënt altijd ten goede’
Verbeterde kwaliteit van leven
In tegenstelling tot veel zorginnovaties is Clef’r niet ontstaan vanuit een zorgprobleem, zoals te hoge werkdruk of een groeiend personeelstekort. Wesselink: “Het is echt gericht op het verbeteren van de kwaliteit van leven van mensen met dementie. Mensen kunnen enorm genieten van muziek, en leven ervan op. Bovendien heeft muziek een bewezen positief effect op de slaapkwaliteit, ervaring van pijn en het verminderen van onrust.”
Zorgmomenten worden makkelijker
Hoewel Clef’r zich in eerste instantie niet richt op mantelzorgers en zorgpersoneel, ervaren ook zij voordelen. Wesselink testte de muziekspeler in enkele woonhuizen.
“Muziek activeert mensen. Dat helpt bijvoorbeeld in de ochtend, wanneer mensen opstandig kunnen zijn bij het aankleden. Meezingen met bijvoorbeeld André Rieu zorgt dan echt voor verbinding. Dat maakt het zorgmoment makkelijker. Het zorgt voor minder stress en druk, ook bij mantelzorgers”, stelt Wesselink.
Tip voor zorgondernemers
Mocht je als startende ondernemer rondlopen met een idee, dan is het volgens Wesselink goed om dit kenbaar te maken. “Je bent misschien geneigd het stil te houden, maar door mensen te spreken, raak je zelf ook enthousiaster en kom je in contact met anderen die je verder kunnen helpen. Volg je hart en je passie en treed naar buiten.”
Over de Nationale Zorginnovatieprijs
In 2026 reikt Zorginnovatie.nl voor de elfde keer de Nationale Zorginnovatieprijs uit voor de meest vernieuwende zorginnovatie in de opschalingsfase. Deelnemers maken kans op de vakjuryprijs ter waarde van €10.000 en op de publieksprijs ter waarde van €5.000. Daarnaast krijgen ze begeleiding bij de verdere (door)ontwikkeling van hun innovatie.
Clef’r staat in de finale van de Nationale Zorginnovatieprijs 2026 tijdens het Health Valley Event op 12 maart 2026 in Nijmegen. De uitreiking van de nationale vakjuryprijs en publieksprijs is tijdens Zorg & ict op 15 april bij Jaarbeurs Utrecht. Niemand minder dan Jet Bussemaker zal de prijs overhandigen aan de gelukkige winnaars.
