Dit artikel is geschreven in samenwerking met VGZ
In Noord-Holland-Noord zijn in 2025 zeventien gemeenten gestart met Welzijn op Recept via ZorgDomein. Huisartsen kunnen patiënten daarmee eenvoudig verwijzen naar het sociaal domein. Dat klinkt technisch, maar de impact is vooral praktisch. Want achter een zorgvraag schuilt lang niet altijd een medisch probleem.
Een patiënt komt bijvoorbeeld bij de huisarts met rugklachten. Op het eerste gezicht lijkt dat een fysieke klacht waar medische hulp voor nodig is, maar soms is iemand beter geholpen met een welzijnscoach die breder kijkt naar wat er speelt in het dagelijks leven.
“Het gaat om patiënten die zich melden in de huisartsenpraktijk met een vraag waarop het antwoord niet in het medische, maar in het sociaal domein ligt”, zegt Cindy Brink, manager netwerkzorg bij Vicino Noord-Holland-Noord. “Denk aan gebrek aan zingeving, eenzaamheid of financiële problemen. Dat zijn vragen die de huisarts niet kan oplossen.”
Een klik verwijderd van het sociaal domein
Vicino werkt met gemeenten en VGZ in Noord-Holland-Noord aan de regionale inrichting van Welzijn op Recept. De organisatie ondersteunt huisartsen bij mentale hulpverlening, werkt samen met tweedelijns ggz-aanbieders en richt zich via netwerkzorg op samenwerking rond mensen met een mentale hulpvraag. Welzijn op Recept past precies in die derde tak.
De verwijzing verloopt via ZorgDomein, het digitale platform dat huisartsen al gebruiken voor verwijzingen naar medische zorg. “Via ZorgDomein is het met een klik geregeld en worden gegevens automatisch overgenomen richting het sociaal domein”, aldus Brink.
Lage drempel is van belang
Volgens Robert-Jan Tims, afdelingsmanager Zorg en Ledenparticipatie bij Coöperatie VGZ, is die lage drempel cruciaal. “Het moet voor de huisarts net zo eenvoudig zijn om te verwijzen naar het sociaal domein als naar het ziekenhuis.” Voorheen waren verwijzingen vaak afhankelijk van persoonlijke contacten of lokale kennis, maar daar brengt Welzijn op Recept verandering in.
De vraag achter de vraag
Na een verwijzing neemt een welzijnscoach actief contact op met de patiënt. Die coach is meestal verbonden aan een lokale welzijnsorganisatie en kent het aanbod in de gemeente. De opdracht is niet om meteen een oplossing uit de kast te trekken, maar om samen te onderzoeken wat er werkelijk speelt.
“De welzijnscoach moet het goede gesprek kunnen voeren”, vertelt Brink. “Wat speelt er nou echt? Wat is de vraag achter de vraag? Vervolgens wordt gekeken welk aanbod daarbij past.”
Tims vult aan: “Het is ook geen kwestie van afschuiven. Mensen zijn soms veel beter geholpen in het sociaal domein, omdat daar veel breder gekeken kan worden. We moeten veel meer kijken naar: minder zorg waar het kan, en passende zorg waar het nodig is. De welzijnscoach is ook bekend met het informele aanbod in het sociaal domein en ondersteunt mensen actief bij het vinden van een passende oplossing in de eigen buurt.”
Lees ook: Hoe mentale gezondheidsnetwerken de ggz en huisartsen ontlasten
Verantwoordelijkheid van de hele keten
En die nieuwe blik is nodig. Door vergrijzing, personeelstekorten en stijgende zorgkosten neemt de druk op de zorg verder toe. Welzijn op Recept lost dat probleem niet in één keer op, maar laat wel zien hoe anders denken over samenwerken in de zorg er in de praktijk uit kan zien.
Die samenwerking is nog niet vanzelfsprekend. Onderzoek van Nivel laat zien dat 49 procent van de huisartsen positief is over de samenwerking met het sociaal domein. De andere 51 procent staat daar neutraal of negatief tegenover. In die zin is er nog een wereld te winnen.
Tims ziet daarin ook een verantwoordelijkheid voor de hele keten, inclusief zorgverzekeraars. “Zorg wordt als vanzelfsprekend gezien, maar we moeten laten zien dat niet op iedere vraag automatisch een zorgantwoord hoeft te komen. Alleen vragen die echt een zorgantwoord nodig hebben, moeten dat ook krijgen. Zo creëren we ruimte.”
Niet alles is zorg
Ook voor patiënten vraagt Welzijn op Recept om een andere manier van kijken. Brink: “Mensen zijn gewend om met veel problemen naar de huisarts te gaan. Dat is begrijpelijk, maar niet altijd nodig. Men weet vaak niet dat je ook kunt aankloppen bij het sociaal domein. De vindbaarheid daarvan is iets waar we ons hard voor maken. De weg langs de huisarts hoeft niet altijd gemaakt te worden.”
Positieve eerste ervaringen
De eerste ervaringen in Noord-Holland-Noord zijn positief. In 2025 waren er 672 verwijzingen naar Welzijn op Recept. In het eerste kwartaal van 2026 kwamen daar al 225 verwijzingen bij. Dat wijst op een mooie stijgende lijn. Volgens Brink zijn de eerste reacties van huisartsen positief. “Huisartsen zijn blij, al is er ook nog werk te doen.”
Zo is de terugkoppeling richting de huisarts nog een aandachtspunt. Huisartsen willen weten wat er met hun patiënt gebeurt nadat zij iemand hebben verwezen. Idealiter loopt ook die terugkoppeling via ZorgDomein. “Daar zitten nog technische obstakels, maar het is wel belangrijk dat huisartsen kunnen terugzien wat er is gebeurd”, vertelt Brink.
Lees ook: Waarom ‘samen om tafel’ misschien wel de belangrijkste zorgvernieuwing is
Huisarts moet vertrouwen krijgen
Ook moet Welzijn op Recept nog meer onderdeel worden van de dagelijkse denkwijze in de huisartsenpraktijk. “Dit moet nog meer tussen de oren van huisartsen komen”, zegt Brink. “Soms mag verder gekeken worden dan alleen met een medische blik.”
Daarvoor is vertrouwen nodig. Huisartsen moeten weten welke partijen actief zijn in het sociaal domein, wat zij kunnen bieden en of patiënten daar goed terechtkomen. “Onbekend maakt onbemind”, zegt Tims. “In kleinere dorpen en gemeenschappen kennen huisartsen de lokale partijen vaak al goed. Met name in de grotere steden kan de vindbaarheid van het sociaal domein nog verbeterd worden.”
Juist daarom is een laagdrempelige route via ZorgDomein belangrijk: zo wordt het sociaal domein zichtbaarder op het moment dat huisartsen én patiënten het nodig hebben.
