‘Tweetaligheid’ is een vereiste voor toekomstbestendige verpleegkundigen, vindt Patrick Eken, CNIO in het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis. Het gaat om de combinatie van klinisch redeneren en het gebruik van data.
Als SEH-verpleegkundige weet Patrick Eken dat intuïtie en ervaring, samengebald in het klinisch redeneren, de beste basis is van verpleegkundig handelen. Tegelijk realiseert hij zich als Chief Nursing Information Officer (CNIO) in het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis dat er een overvloed aan data in allerlei systemen zit.
“Voor veel verpleegkundigen is data echter een vreemde taal”, zei hij in zijn keynote op Zorg & ict. Vaak worden verpleegkundigen gevraagd scores in te vullen en lijstjes af te vinken, maar dat is geen garantie voor kwaliteit, zei Eken. “Als verpleegkundige zie ik wanneer mijn patiënt niet goed gaat.”
Lees ook: Funxlab zet innovatieve verpleegkundige aan het roer
Klinisch redeneren blijft de basis
Hij pleit voor een ‘2 talen-methode’ waarbij het klinisch redeneren de basis is en data als tweede mening gaan gelden. Maar dan wel de goede data. “We stoppen heel veel data in systemen, maar we leren daar niet van.”
In het ziekenhuis gebruiken verpleegkundigen de classificatiesystemen NANDA, NIC en NOC om diagnoses te stellen, interventies te vinden en resultaten bij te houden. Door dit volgens een vast dagelijks ritme gestructureerd toe te passen combineer je de gecomprimeerde ervaring van het klinisch redeneren met een datagedreven benadering.
Tijdwinst van 40 procent
Eken citeerde onderzoek waarbij de toepassing van deze methode bij patiënten met sepsis leidde tot een tijdwinst van 40 procent voordat patiënten antibiotica kregen. Een andere studie over valpreventie vergeleek patiënten die gevallen waren. In 83 procent lag dat aan dezelfde drie oorzaken. Met die kennis kon daarna 37 procent van de valincidenten worden voorkomen. “Elk van deze verbeteringen begon met een verpleegkundige die de eigen data begon te lezen.”
Lees ook: Bianca Buurman: ‘Verpleegkundige kan motor transformatie zijn’
Noodzaak om slimmer en efficiënter te werken
Gezien de noodzaak om slimmer en efficiënter te werken zal de toekomstbestendige verpleegkundige meer met data moeten doen, zei Eken. “Als verpleegkundige willen we invloed op de kwaliteit van zorg hebben. Daarvoor moeten we aan de slag met data. Zie data en klinisch redeneren daarom als een co-productie.”
Zorg wel dat je verpleegkundigen betrekt bij het ontwerp van systemen, was zijn boodschap aan software-ontwikkelaars. “Stop met data opleggen aan verpleegkundigen, begin samen mét de verpleegkundige.”
Digitale vaardigheden krijgen plek in curriculum
De opleiding voor verpleegkundige speelt hier gelukkig al op in, vertelde Eken. Vanaf september 2026 wordt het curriculum voor verpleegkundigen aangepast. Digitale vaardigheden krijgen daarin een expliciete plaats. “Onze nieuwe collega’s worden dus beter opgeleid om hiermee om te gaan. Daarmee zijn ze toekomstbestendig.”
