Vrouwen worden anders ziek dan mannen. Toch is de kennis over vrouwengezondheid nog altijd beperkt. In medisch onderzoek, in de spreekkamer en op de werkvloer. Dat heeft gevolgen voor diagnoses, behandelingen en inzetbaarheid. Zeker wanneer klachten samenhangen met hormonen, de overgang of aandoeningen die zich bij vrouwen anders uiten, blijven signalen te vaak onbegrepen.
Volgens Tanja Jess, ambassadeur van Voices for Women, is het tijd dat vrouwengezondheid serieuzer wordt genomen. Niet als nicheonderwerp, maar als essentieel onderdeel van passende zorg en gezond werken. “Er is een gigantisch kennishiaat dat ingehaald moet worden”, zegt Jess. “Veel vrouwen vangen bot als ze naar de huisarts gaan. De kennis ontbreekt vaak, of is achterhaald.”
Klachten blijven te vaak onbegrepen
Vrouwengezondheid gaat over meer dan reproductie of zwangerschap. Het gaat ook over hart- en vaatziekten, hormonale klachten, de overgang, auto-immuunziekten, pijnklachten en mentale klachten die mogelijk een lichamelijke oorzaak hebben. Toch is medisch onderzoek jarenlang vooral gebaseerd geweest op het mannenlichaam. Daardoor worden klachten bij vrouwen niet altijd herkend of op de juiste manier geduid.
Een bekend voorbeeld is het vrouwenhart. Hart- en vaatziekten kunnen zich bij vrouwen anders presenteren dan bij mannen. Waar de klassieke klachten van een hartinfarct vaak worden geassocieerd met druk op de borst en uitstraling naar de linkerarm, kunnen vrouwen andere klachten hebben. “Vrouwen krijgen bijvoorbeeld te maken met buikpijn of pijn tussen de schouderbladen. Dat kan duiden op een hartprobleem, maar daar denk je niet gelijk aan.”
Lees ook: Menopauze verdient aandacht van werkgevers en zorgverleners
Niet alles is burn-out
Ook rond de overgang ziet Jess hoe groot de kenniskloof nog is. Ze schreef om die reden het boek ‘Kaarten op tafel’ en maakt samen met hormoonexpert Vivian Reijs de podcast ‘De Gierende Hormonen Show’, waarin ze vrouwen informeren over hormonale klachten en de overgang. Die kennis is hard nodig, zegt ze. Veel vrouwen weten zelf niet wat er gebeurt in hun lichaam. Zorgverleners herkennen klachten niet altijd. En op de werkvloer worden signalen vaak vertaald als stress, vermoeidheid of burn-out.
“Vrouwen krijgen soms ten onrechte zware antidepressiva of angstremmers voorgeschreven”, zegt Jess. “Terwijl ze last hebben van schommelende hormonen en niet depressief zijn of een burn-out hebben.”
Dat maakt vrouwengezondheid ook een HR-vraagstuk. Vrouwen kunnen langdurig rondlopen met klachten die hun energie, concentratie en veerkracht beïnvloeden. Als die klachten niet worden herkend, neemt het risico op uitval toe. Terugkeer wordt lastiger en waardevolle kennis verdwijnt uit organisaties. Zeker in de zorg, waar personeelstekorten en werkdruk groot zijn, kunnen werkgevers zich dat nauwelijks permitteren.
Vrouwengezondheid op de werkvloer
Aandacht voor vrouwengezondheid hoort daarom niet alleen thuis in de spreekkamer, maar ook binnen beleid. Denk aan beleid rond overgangsklachten, flexibiliteit in roosters, toegang tot betrouwbare informatie en leidinggevenden die signalen herkennen.
Voor zorgorganisaties ligt hier een dubbele verantwoordelijkheid. Zij zijn werkgever van veel vrouwen én leveren zorg aan vrouwelijke patiënten. Meer kennis over vrouwengezondheid kan dus aan twee kanten winst opleveren: betere ondersteuning van medewerkers en betere herkenning van klachten bij patiënten.
Jess ziet vooral kansen in samenwerking. Huisartsen hoeven niet alles zelf te weten, maar kunnen wel sneller de juiste expertise betrekken. “Een goede oplossing zou zijn als gezondheidscentra en huisartsenpraktijken korte lijntjes hebben met overgangsconsulenten.”
Lees ook: Digitale oplossing emmii helpt vrouwen in de overgang
Van kennishiaat naar passende zorg
Voices for Women zet zich in om die kenniskloof te verkleinen. De stichting pleit voor genderspecifieke zorg, meer onderzoek naar het vrouwenlichaam, betere scholing voor zorgverleners en erkenning van onverklaarde klachten. Ook biedt de stichting een meldpunt, organiseert zij bijeenkomsten en bouwt zij aan een community van vrouwen, ervaringsdeskundigen en professionals.
Volgens Jess is er meer geld, tijd en aandacht nodig, maar hoeven zorgorganisaties niet te wachten tot alles landelijk geregeld is. “Zoek naar creatieve oplossingen. Verbind de juiste mensen met elkaar. We moeten holistischer kijken naar vrouwengezondheid en minder op losse eilandjes blijven werken.”
De urgentie is duidelijk. Vrouwengezondheid raakt kwaliteit van zorg, preventie, werkplezier en duurzame inzetbaarheid. Wie klachten eerder herkent en beter duidt, voorkomt niet alleen misdiagnoses, maar ook onnodige uitval. Voor de zorgsector is dat geen bijzaak, maar een noodzakelijke stap richting passende zorg en gezond werken.
Jess heeft daarom een duidelijke oproep aan zorgprofessionals: “Duik in het onderwerp. En als je daar geen tijd voor hebt, ga de verbinding aan met mensen die die kennis wél hebben.”
