Geavanceerde beeldvorming, operatierobots en AI-gestuurde navigatie veranderen langzaam maar zeker de chirurgische praktijk. Toch blijven ongelijkheid, juridische onzekerheid en verandermoeheid belangrijke obstakels. Dat was de centrale boodschap tijdens de paneldiscussie “Inside the OR of the Future: Evidence-Driven Innovation, Smart Navigation & Real-World Impact” op MedTech World Middle East 2026 in Dubai.
Vooruitgang blijft achter bij eerdere verwachtingen
Vooruitkijken naar de toekomst van de operatiekamers is natuurlijk mooi. Maar waar staan we anno 2026? Wat zou een chirurg uit 2015 opvallen in een moderne operatiekamer? Volgens professor Shafi Ahmed (CEO MedicalXR) zijn robotchirurgie en digitale beeldvorming duidelijk zichtbaarder geworden, maar blijft de transformatie achter bij de verwachtingen van tien jaar geleden. Buiten de welvarende landen zijn veel OK’s volgens hem nog altijd basaal en weinig verbonden.
Dokter David Laith Rawaf (Clinical Director Clinical Strategy & Partnerships bij VitVio) benadrukt dat zelfs binnen de rijkere landen grote verschillen bestaan. Hij beschrijft hoe lokale operatiekamers met verouderde infrastructuur bestaan naast ultramoderne faciliteiten. “De democratisering van technologie is duidelijk niet eerlijk verdeeld, zelfs niet in het Westen,” stelt hij.
AR en AI zoeken nog naar klinische volwassenheid
Als mogelijke aandrijvers van toekomstige veranderingen worden augmented reality, chirurgische navigatie en kunstmatige intelligentie genoemd. Volgens Habeel Gazi (Managing Director van MedApp USA) is een cruciale voorwaarde voor AI-integratie betrouwbare en kwalitatieve data: opnames van operaties, instrumentbewegingen en klinische besluitvorming. Hoewel er inmiddels veel digitale informatie beschikbaar is, blijft een groot deel afhankelijk van handmatige invoer. Met betere dataverzameling zou realtime begeleiding tijdens operaties realistischer worden.
De panelleden trokken parallellen met de luchtvaart, waar gestructureerde veiligheidssystemen, simulatie-training en objectieve data-analyse standaard zijn om complexe omgevingen beheersbaar te houden.
Lees ook: Incision Assist: ‘Een voorbereid operatieteam komt de patiënt altijd ten goede’
Juridische en culturele barrières remmen innovatie
Naast technologie spelen eigenaarschap en aansprakelijkheid een grote rol. Systemen die chirurgische handelingen registreren of klinische beslissingen automatiseren, roepen vragen op over verantwoordelijkheid bij complicaties. Volgens Gazi is het onduidelijk of technologiebedrijven aansprakelijkheid willen dragen wanneer AI-systemen bijdragen aan fouten.
Laith Rawaf adviseert innovators dan ook om tools te ontwerpen die teams ondersteunen in plaats van controleren. Videodata zouden bijvoorbeeld direct verwijderd moeten worden, en oplossingen moeten zich richten op verbetering van de workflow. Ahmed benadrukt dat artsen vaak tot de meest veranderingsresistente groepen in een ziekenhuis behoren. “Investeer net zoveel in verandermanagement als in technologie,” stelt hij dan ook.
Hij verwees naar de bekende voorspelling van Geoffrey Hinton uit 2015 dat radiologie snel zou verdwijnen door AI, een visie die later werd bijgesteld naar augmentatie in plaats van vervanging. Chirurgen die AI omarmen, zullen volgens Ahmed waarschijnlijk vooroplopen, maar de technologie zal de mens niet vervangen.
Financiële druk dwingt tot aantoonbare waarde
Kosten en terugverdientijd vormen volgens de sprekers een van de grootste obstakels. Ziekenhuizen wereldwijd kampen met lagere vergoedingen en strengere regelgeving, waardoor nieuwe technologie alleen kans maakt wanneer die aantoonbaar efficiëntie oplevert.
Gazi waarschuwt daarom voor zogeheten “point solutions”: losse tools met aparte logins en trainingen die implementatiemoeheid veroorzaken. Platforms die meerdere workflowproblemen tegelijk oplossen, hebben meer kans van slagen.
Richting 2040: meer automatisering en bredere toegang
Vooruitkijkend naar 2040 verwachten de panelleden verdere automatisering en integratie van diagnostiek in de operatiekamer. Volgens Ahmed waren er in 2025 al zo’n 120 bedrijven actief in de ontwikkeling van chirurgische robots, tegenover slechts één in 2000, een indicatie van snelle groei.
Laith Rawaf vooziet operatiekamers die behandelen, maar ook diagnostiek integreren, waarbij robots routinetaken uitvoeren onder supervisie van mensen. Gazi vult aan dat semi-autonome systemen al bestaan, zoals robotplatforms voor kniechirurgie met beperkte menselijke supervisie. Sommige ingrepen zouden in de toekomst mogelijk onder toezicht van nurse practitioners kunnen plaatsvinden.
Tegelijkertijd benadrukte hij dat toegankelijkheid centraal moet blijven staan: ontwikkelaars moeten vroeg bepalen of technologie onderdeel wordt van dure kapitaalapparatuur of juist als betaalbare standalone oplossing beschikbaar komt.
Lees ook: Richard van Hooijdonk aan zorgbestuurders: ‘Het wordt tijd om risico te gaan nemen’
Technologie is niet de enige uitdaging
De paneldiscussie eindigde met een duidelijke conclusie: de technische mogelijkheden zijn aanwezig, maar echte vooruitgang vraagt om gelijke toegang, duidelijke regelgeving en investering in de zorgprofessionals die ermee moeten werken.
De grootste uitdaging ligt volgens de sprekers niet in wat technologie kan, maar in hoe die beschikbaar wordt voor de 8 tot 9 miljard mensen die er uiteindelijk baat bij kunnen hebben.
